De digitalisering van wetenschappelijke informatie wordt steeds belangrijker. De afdeling Digitale Bibliotheekvoorzieningen speelt hierin een belangrijke rol. We staan aan de vooravond van een tijdperk waarbij de universiteiten steeds meer de rol van uitgever gaan krijgen.

Deze 'revolutie' is vooral mogelijk door de ontwikkeling van het World Wide Web.

Met het WWW is het voor iedereen mogelijk geworden op een goedkope en eenvoudige manier materiaal met andere gebruikers van het Internet te delen. Tot voor kort was het echter lastig boven deze vaak database-gestuurde systemen gezamelijke diensten te ontwikkelen zodat informatie van gelijksoortige instanties met elkaar kan worden gedeeld, verspreid en doorzoekbaar worden gemaakt. Met het Open Archive Initiative (OAI) is dat echter veranderd.

OAI is een internationaal initiatief voor het ontwikkelen en promoten van standaarden die open en efficiënte verspreiding van informatie voorstaan. De basis voor het OAI ligt in het verlangen om betere toegang tot elektronische tijdschriften en artikelen te bewerkstelligen.

In 2003 hebben alle Nederlandse Universiteiten besloten met elkaar samen te werken binnen het DARE-project. Het programma Digital Academic Repositories (DARE) is een initiatief om alle onderzoeksresultaten digitaal toegankelijk te maken. Ook de Koninklijke Bibliotheek de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen en de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek werken aan dit unieke samenwerkingsproject mee. De coördinatie van het programma ligt in handen van Stichting SURF.

Het programma loopt van 2003 t/m 2006. Enerzijds wordt gewerkt aan het implementeren van de basisinfrastructuur door de inrichting en koppeling van de OAI-archieven bij de instellingen, conform gezamelijk vastgestelde richtlijnen. Daarnaast ligt de nadruk op het ontwikkelen van activiteiten om de aanlevering van wetenschappelijk onderzoeksmateriaal op te starten en te stimuleren.

Vandaar dat er vanaf 2003 ook binnen de RUG hard gewerkt wordt aan het uitrollen van een goede infrastructuur met de daarbij behorende workflow. Dit gebeurt zowel aan de 'bovenkant' (publicaties – METIS) als aan de 'onderkant' (scripties en meetdata, bijv. foto's van sterrenkundigen). Inmiddels zijn er ruim zestig werkende OAI-archiven die met het door OAI ontwikkelde protocol OAI-PMH werken (Open Archives Initiative Protocol for Metadata Harvesting, vrij vertaald: Het protocol van het OAI voor het oogsten van beschrijvende gegevens).

Gelukkig worden de gebruikers niet geconfronteerd met dit protocol maar maken ze wel gebruik van alle faciliteiten die onze OAI-archieven bieden.

Diensten die onze OAI-archieven bieden:

- Presentatie van de gegevens via HTML aan gebruikers met daarbij een goede doorzoekbaarheid

- RSS: Individuen kunnen zich via RSS abonneren en worden zo op de hoogte gehouden van de nieuwste uploads

- OAI-Webplatform-interface: Via deze interface wordt informatie aan het webplatform van de RUG geleverd waardoor automatisch lijsten worden gegenereerd met informatie uit de verschillende OAI-archieven. Zie de voorbeelden op het webplatform.

- OAI-PMH: Elk OAI-archief is voorzien van een OAI-PMH-interface waardoor op een eenvoudige manier informatie met anderen kan worden gedeeld. Voorbeelden van diensten is deze lijst (zie: linker kantlijn), met als highlights,
- OAIster,
- SAIL-eprints,
- The Sheet Music Consortium

Maar ook onze eigen diensten/aggregators:
- IR (Institutionele Repository)
- DARE-IR,
- Wetenschapswinkels
- Rechten

Tot nu toe werden vooral diensten ontwikkeld met verzamelingen van veel uiteenlopende soorten OAI-archieven. Daar komt echter verandering in; neem als voorbeeld 'The Sheet Music Consortium', de 'Wetenschapswinkels' en 'Rechten'. Dit zal de bruikbaarheid enorm verbeteren. Een wetenschapper, journalist of andere bezoeker is immers vaak maar geïnteresseerd in één bepaald vakgebied.

De Nederlandse archeologen hebben al plannen ontwikkeld voor vergaande samenwerking. Onlangs hebben zij de WildFire-software geëvalueerd en goed bevonden; "De algemene indruk van de beschikbare OAI-archieven is zondermeer goed en potentieel zeker bruikbaar voor archeologische publicaties en datasets."

Naar aanleiding van eerdere aanwijzingen uit het veld en ook om te komen tot een versie van WildFire waarmee we naar buiten kunnen, is begonnen aan een versie 2.0 van WildFire. De software is grotendeels functioneel en te bekijken op: http://wildfire.eldoc.ub.rug.nl/.

Belangrijkste veranderingen zijn:
- Ondersteuning van meerdere (tot veel) metadata-sets in één OAI-archief (complexe objecten),
- Ondersteuning voor meerdere (tot veel) talen,
- Ondersteuning voor het gebruik van thumbnails voor directories, oai-records en files,
- Software is nog overzichterlijker en duidelijk meer zelf documenterend.

Waar doen we het allemaal voor (PDF)